عقل سياسي حكم مي كند اصلاح طلبان برپايه يك گام به عقب، دو گام به جلو عمل كنند

انتخابات مجلس دهم و نتايج آن اين فرصت را در اختيار فعالان سياسي و تحليل گران قرار داده است تا از دريچه آن به جامعه ايراني بنگرند و به مطالعه رفتار سياسي جامعه بپردازندرفتاري كه
بررسي آن مواردي را به دولتمردان خاطر نشان مي كند كه مي تواند راهگشاي تحركات سياسي در آينده باشد.
امير محبيان دبيركل حزب نوانديشان ايران درباره نتايج انتخابات مجلس دهم ، تركيب آن، رياست مجلس و چالش هاي پيش روي اصلاح طلبان و اصول گرايان به ايرنا مي گويد:« مجلس دهم اگر با رياست يك اصلاح طلب اداره شود عملادو قطبي شده و با توجه به افول موقعيت لاريجاني، بخشي از مستقل ها و نيز فضاي اصولگرايان متاثر از رفتار طيف اصولگرايان مخالف دولت خواهند شد. اما در صورت رياست لاريجاني احتمال آنكه وي بتواند نقش تعادل بخش را ايفا كند بيشتر خواهدشد. البته ممكن است كه قدرت طلبي جلوي بصيرت راهبردي اصلاح طلبان را بگيرد.»
محبيان در ادامه به چالش هاي پيش روي اصلاح طلبان اشاره مي كند و مي گويد:« عقلاي اصلاح طلبان بايد حائلي را ميان خود و راديكال هاي رقيب ايجاد كنند بويژه آن كه عارف از لحاظ رواني نمي تواند وارد بازي هاي فرسايشي شود و ممكن است سرمايه اصلاح طلبي سريع از بين برود. عقل سياسي حكم مي كند بر پايه يك گام به عقب دو گام به پيش عمل كنند.»
مشروح گفت و گوي ايرنا با امير محبيان دبيركل حزب نوانديشان ايران، مدير عامل خبرگزاري آريا و استاد دانشگاه در ذيل آمده است:
**چرا در انتخابات مجلس دهم، گرايش و اقبال به ليست هاي انتخاباتي نسبت به دوره هاي گذشته بيشتر بود؟ تحليل شما از رفتار جامعه ايران نسبت به گرايش نسبت به ليست هاي انتخاباتي حتي در شهرستان ها چيست؟

- گرايش به ليست بويژه در حوزه هاي اصلي كه تعداد گزينه ها بسيار زياد است؛ طبعا بر اساس انتخاب عقلاني عجيب نيست؛ بويژه در نقاطي مثل تهران كه محيط سياسي تر است و فضاي غالب انتخاباتي در دوقطبي هاي سياسي معنا مي يابد. البته در اين دوره به دلايلي روشن كه طرفين مايل بودند پيروزي قاطعي داشته باشند؛ هر دو جناح بر ضرورت راي ليستي تاكيد داشتند. البته روشن بود كه جناح اصولگرا در اين انتخابات ريسك بيشتري كرد و هزينه آن را هم در تهران پرداخت. اصولا بايد دانست؛ راي ليستي يعني راي سياسي بويژه در فضاي دوقطبي.

**چطور مي گوييد جناح اصول گرا ريسك بيشتري كرد و هزينه آن را پرداخت. اين جمله شما به چه معناست. چه ريسكي؟

- در فضايي كه گفتمان غالب با رقيب است تاكيد بر ليستي راي دادن عملا به حذف يكپارچه ليست اصولگرايان در تهران انجاميد. تبليغ ليستي شدن هميشه بايد از سوي گروهي كه دست بالا را در افكار عمومي دارد صورت گيرد نه آنكه فضا به سود او نيست. بلكه برعكس گروهي كه فضا كاملا با او نيست بايد بحث را كارشناسي كند تا رقيب نتواند از فضاي احساسي استفاده كند.

**اصلاح طلبان توانستند اكثريت كرسي هاي مجلس را كسب كنند، دليل گرايش به سمت اصلاح طلبان چه بود؟

- من معتقدم كه روند طبيعي آرا بر حسب تجربه هاي پيشين به سمت اصلاح طلبان بود و اتفاقا آنها نتوانستند برخلاف تجربيات پيشين از اين گفتمان غالب نتيجه كامل را بگيرند. سال ٧٦ خاتمي روي كار آمد سال ٧٨ مجلس ششم با اكثريت بالاي اصلاح طلبان شكل گرفت. در سال ٨٤ احمدي نژاد به رياست جمهوري رسيد. سال ٨٦ مجلس هشتم را اصولگرايان با راي بالا بردند. طبيعي بود كه در دور اول روحاني، هواداران دولت راي قاطع اكثريت را بدست آورند كه نشد، بنابراين برحسب رفتار انتخاباتي مردم ايران پيروزي قاطع دولتي طبيعي بود ولي آنها نتوانستند پيروزي قاطعي كسب كنند. اگر اشتباه شوراي ائتلاف اصولگرايان در تهران نبود؛ چه بسا شكست سختي هم مي خوردند. حالا بايد هواداران دولت ارزيابي و آسيب شناسي كنند كه چرا دولت نتوانست از اين پيروزي بهره لازم را بگيرد؟

**همانطور كه مي دانيد اكثريت چهره هاي ليست اصلاحات كمتر شناخته شده بودند. اين گرايش مردم به افراد كمتر شناخته شده كمتر سابقه داشته است. چرا چنين رويكردي از سوي مردم در انتخابات برگزيده شد؟

- خاصيت ليستي راي دادن همين است؛ بيش از ٧٠ درصد ليست اصلاح طلبان ناشناخته بود در حالي كه در ليست اصولگرايان اين رقم ناشناختگي ٣٠ درصد بود. در رقابت ليستي دو انگيزه براي راي دادن ليست خودي وجود دارد؛ نخست اعتماد و آشنايي با ليست خودي كه در اين مورد وجود نداشت يا كم بود؛ و دوم ترس از ليست رقيب كه شوراي اصولگرايان با پر كردن ليست از پايداري ها كاملا در خدمت انگيزه دوم عمل كرد.

**چه پيش بيني از آينده مجلس دهم و تركيب فراكسيون ها داريد؟ آيا ما شاهد مجلسي شبيه به مجلس ششم خواهيم بود؟(به لحاظ گرايش سياسي، بحث ها و جناح بندي ها)

- مجلس دهم اگر با رياست يك اصلاح طلب اداره شود عملادو قطبي شده و با توجه به افول موقعيت لاريجاني، بخشي از مستقل ها و نيز فضاي اصولگرايان متاثر از رفتارطيف اصولگرايان مخالف دولت خواهد شد. اما در صورت رياست لاريجاني احتمال آنكه لاريجاني بتواند نقش تعادل بخش را ايفا كند بيشتر خواهدشد. البته ممكن است كه قدرت طلبي جلوي بصيرت راهبردي اصلاح طلبان را بگيرد. در مورد فراكسيون ها فعلا كمي زود است ؛ بايد رفتار مستقل ها را ديد.

**چرا تركيب مجلس نهم نسبت به مجلس دهم با تغييرات گسترده اي روبه رو شد و درصد بالايي از نمايندگان از ورود به مجلس بازماندند؟

- خيلي عجيب نيست. اصلاح طلبان و بعضا مستقل هايي كه وارد شدند عمدتا به دلايلي كه روشن است چهره هاي جديد و ناشناخته بودند. معمولا هر مجلسي كه بعد از دولت جديد روي كار مي آيد همراه با دولت خواهد بود. همين امر باعث تغيير چهره مجلس شده است.

** حدود 80 نماينده مستقل وارد مجلس شدند كه اكثرا سابقه سياسي چنداني ندارند. در اين دوره چرا تعداد نمايندگان مستقل زياد است؟ مستقل ها چه تاثيري بر آرايش مجلس دهم دارند؟

- اين بخش از مستقل ها همان بخشي است كه به دليل گفتمان غالب اعتدال بايد درسبد ليست اميد قرار مي گرفتند اما اصلاح طلبان و بويژه هواداران دولت نتوانستند آنها را جذب كنند و جذابيت اصولگرايان هم به عنوان گفتمان مغلوب فعلي نتوانست آنها را جذب كند؛ لذا هويت مستقل يافتند؛ بايد ديد پس از شروع به كار مجلس اين نمايندگان چقدر مستقل باقي مي مانند و چقدر جذب فراكسيون هاي مجلس دهم مي شوند.

**اين تحليل در ميان برخي فعالان سياسي وجود دارد كه ما با مجلسي كم تجربه روبه رو خواهيم شد آيا اين تحليل را قبول داريد؟

- از جهاتي بله، ولي همين نو شدن نيز ممكن است فرصت هايي را فراروي مجلس قرار دهد.

**با توجه به حضور دو چهره سياسي و خاستگاه سياسي متفاوت آنها در سياست و با توجه به حاميان آنها، آيا لاريجاني و عارف در يك فراكسيون يعني فراكسيون اميد قرار مي گيرند؟

- گمان نمي كنم لاريجاني و عارف در يك فراكسيون قرار بگيرند. هر چند در سياست ناممكن نداريم ولي احتمال اين امر نزديك به نامحتمل است. حضور لاريجاني در فراكسيون اميدكمي بعيد به نظر مي رسد. اين كار براي علي لاريجاني خودكشي سياسي خواهد بود وعلي لاريجاني با توجه به سوابق اش اين را خوب مي داند.

**پيش بيني شما از تركيب هيئت ريسه مجلس دهم چيست؟ آيا لاريجاني مي تواند همچنان رياست مجلس دهم را ازآن خود كند ؟

- عقلاي اصلاح طلبان بايد حائلي را ميان خود و راديكال هاي رقيب ايجاد كنند بويژه آن كه عارف از لحاظ رواني نمي تواند وارد بازي هاي فرسايشي شود و ممكن است سرمايه اصلاح طلبي سريع از بين برود. عقل سياسي حكم مي كند بر پايه يك گام به عقب دو گام به پيش عمل كنند ولي به نظرم تعارف و احساسات و غرور معجون عجيبي مي سازد كه بازي برنده را معكوس مي كند.

گفت گو از سعيد سيف
** ** 1446