ایران و کرواسی افقهای جدید همکاری- احمد جعفری*

کرواسی به عنوان یکی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا کشوری نیمه صنعتی با زیر ساختهای قوی صنعت جهانگردی، حمل و نقل دریایی و کشاورزی به حساب میآید. موقعیت منحصر به فرد این کشور در حاشیه شرقی دریای آدریاتیک و برخورداری از 1100 جزیره و سواحل طولانی، موجب شده صنایع کشتی سازی، حمل و نقل دریایی، صنعت هتلداری و جهانگردی و مناطق آزاد بهعنوان درآمدزا ترین بخش اقتصاد این کشور شناخته شده و درآمد سالانه حدود 8 میلیارد یورویی از صنعت توریسم به همراه داشته است.
سیاست بازسازی زیرساختهای اقتصادی و ایجاد فرصتهای مناسب تجاری دولت کرواسی در دو دهه گذشته، باعث جذب سرمایه گذاری خارجی شده و تاکنون بالغ بر 14میلیارد دلار از سوی کشورهای غربی (عمدتاً اتریش، ایتالیا، لوکزامبورگ، فرانسه و هلند) در بخشهای بانکداری، بیمههای اجتماعی، مخابرات، توریسم، تولید دارو، تولید آبمیوه و... این کشور سرمایه گذاری شده است.
با اعلام استقلال کرواسی به عنوان یک کشور مستقل در عرصه نظام بینالملل، جمهوری اسلامی ایران در اردیبهشت سال 1372 در بیانیهای استقلال این کشور را در کنار اسلوونی و بوسنی هرزگوین بهرسمیت شناخت و در مهرماه همان سال به گشایش سفارت در زاگرب اقدام کرد. مناسبات سیاسی بین دو کشور در دوران بحران ناشی از فروپاشی یوگسلاوی سابق و جنگ بوسنی بهدلیل ضرورت هماهنگی سیاسی در قبال این مسأله روند خوبی داشت.
پس از بازگشت آرامش به منطقه، پیوستن به اتحادیه اروپا و ناتو بهعنوان اولویتهای اصلی سیاست خارجی کرواسی مطرح شد و در نهایت با تلاشهای مستمر زاگرب، این کشور در دسامبر 2011، قرارداد معاهده عضویت در اتحادیه اروپا را در بروکسل، امضا کرد و در سال 2013 به عضویت کامل اتحادیه اروپا درآمد. حجم مبادلات جمهوری اسلامی ایران و جمهوری کرواسی در سالهای گذشته با رکود محسوسی روبهرو شد.
تحریمهای بانکی و مالی علیه کشورمان در کنار مشکلات تکنیکی موجود در قوانین تجاری دو کشور و همچنین بالا بودن قیمت محصولات کرواسی همچون کشتی و لکوموتیو در مقایسه با کالاهای مشابه در بازارهای اروپایی و آسیایی و... موجب شد روابط اقتصادی به سطح قابل قبول خود نرسد. از زمان روی کار آمدن دولت یازدهم و اتخاذ رویکرد تعامل سازنده با جهان و توسعه روابط بر اساس احترام متقابل، کشورهای اروپایی از رویکرد دولت روحانی استقبال و رفتار مثبتی را نسبت به توسعه روابط با ایران اتخاذ کردند.
امضای برجام در کنار نقش سازنده جمهوری اسلامی ایران در منازعات منطقهای بویژه مبارزه با گروههای تروریستی در سوریه و عراق موجب شد تا کرواسی نیز در کنار دیگر شرکای اروپایی دست جمهوری اسلامی ایران را به گرمی فشرده و نسبت به افزایش مراودت سیاسی، اقتصادی و پارلمانی همت گمارد.
سفر رئیس مجلس شورای اسلامی به کرواسی(مهر92) و متقابلاً سفر معاون نخست وزیر و وزیر خارجه و همچنین رئیس مجلس کرواسی به تهران (مهر 94) در همین راستا قابل ارزیابی است. تاکنون حدود 20 موافقتنامه و یادداشت تفاهم همکاری بین دو کشور در زمینههای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی امضا شده است که قراردادهای همکاری تجاری، حمل و نقل دریایی - زمینی و هوایی، تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری مشترک، اجتناب از اخذ مالیات مضاعف و یادداشت تفاهم همکاری متقابل نمایشگاهی از مهمترین آنها است.
ترکیب هیأت اقتصادی همراه رئیس جمهوری کراوسی در سفر به تهران نشان از برنامه ریزی و هدفگذاری زاگرب در تعامل با جمهوری اسلامی ایران دارد. کرواتها بهدنبال همکاری قوی تر اقتصادی و تجاری با ایران هستند و بر این باورند که از ظرفیت و پتانسیل لازم و کافی برای اینکه به یکی از شرکای مهم اقتصادی ایران در حوزه دریای آدریاتیک بویژه در زمینه توزیع گاز ایران به کشورهای اروپایی مبدل شوند، برخوردارند.
همچنین سرمایهگذاری در پایانههای LNG، کشتی سازی، صنایع پتروشیمی، صنعت توریسم، داروسازی و... از جمله بخشهای مورد علاقه طرفین در این سفر ارزیابی میشود. اگر بازار جذاب 80 میلیون نفری ایران را در کنار بازار 300 میلیون نفری کشورهای پیرامونی فلات ایران قرار دهیم، کمتر کشوری میتواند براحتی از این ظرفیت عظیم و بکر عبور کند.
انتظار میرود سفر کیتاروویچ به تهران زمینه ساز توسعه و ارتقای روابط دوجانبه در ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، جهانگردی، داروسازی، حملونقل، حمایت دو کشور ایران و کرواسی از یکدیگر در محافل بینالمللی و همچنین افزایش همکاریهای پارلمانی و فرهنگی گردد.
*کارشناس مسائل اروپا
منبع : روزنامه ایران 30/2/1395