جهان روي گسل«پاناما»

در اين گزارش كه در شماره سه شنبه 17 فروردين 1395 هجري خورشيدي منتشر شد، مي خوانيم: ماجرا از يك سال پيش آغاز شد؛ زماني كه فردي ناشناس با دو نفر از خبرنگاران «زوددويچه زايتونگ»، كه يكي از معتبرترين نشريات جهان است، تماس گرفت و بهتدريج مقادير زيادي اسناد و مدارك، در زمينه فساد مالي تعداد نهچندان كمي از رهبران جهان، سياستمداران نامدار، ورزشكاران مشهور و تبهكاران جهاني در اختيار اين دو نفر قرار داد.
حجم باورنكردني اسناد و مدارك از اين قرار بود: 6.2 ترابايت اطلاعات كامپيوتري و ١١ ميليون و ٥٠٠ هزار سند. خلاصه ماجرا از اين قرار بود كه اين افراد نامدار براي پنهانكردن ثروت خود، براي گريز از پرداخت ماليات، براي صورت رسميبخشيدن به پولهاي غيرقانوني، از طريق شركتهاي صوري در پاناما اقدام ميكردند و پولهاي هنگفت، در گردشي بهظاهر طبيعي، مجددا مورد استفاده اين افراد قرار ميگرفت. در اين ارتباط، ٢١٤ هزار شركت صوري كه جز يك صندوق پستي نشانه ديگري نداشتند، دستاندركار اين چرخش مالي عظيم پنهان از چشم مردم و رسانهها بودند.
حجم اسناد به قدري زياد است كه امكان انتشار و تلخيص و تفسير آنها به طور كامل وجود ندارد. بنابراين رسانههاي دستاندركار بررسي اين اسناد تصميم گرفتند از دوشنبه چهارم آوريل، بهتدريج يافتههاي خود را منتشر كنند. افشاي اين اسناد بررسي شده و مورد تحقيق قرار گرفته، يكي از بزرگترين افشاگريها در زمينه فساد مالي در سطوح كلان جهاني و در تاريخ خواهد بود. خبرنگاران «زوددويچه زايتونگ» ميگويند: در مركز تحقيقات ما، يك دفتر وكالت پانامايي قرار داشت كه كسي آن را نميشناخت: دفتر وكالت «موساك فونسكا». موساك فونسكا، اطلاعات و اسرار مربوط به قدرتمندترين و خطرناكترين شخصيتهاي جهان را در نزد خود به صورت پنهان حفظ ميكرد تا حدود يك سال پيش كه «منبع» ما اين اطلاعات و اسرار را در اختيار ما قرار داد».
اطلاعات آنها نشان ميدهد دستكم 140 سياستمدار و مقام مسئول از كشورهاي مختلف جهان مشتري شركت حقوقي «موساك فونسكا» هستند. «ولاديمير پوتين»، رئيسجمهور روسيه، «پترو پوروشنكو»، رئيسجمهور اوكراين، «سيگموندور گونلاگسون»٬ نخستوزير ايسلند، «ملكسلمان»، پادشاه عربستان و پسرعموي رئيسجمهور سوريه، ازجمله مشتريان اين شركت هستند.
از ديگر رهبران جهان كه نام خود يا يكي از اعضاي خانوادهشان در اين گزارش منتشر شده، ميتوان به امير ابوظبي، امير سابق قطر، نخستوزير سابق قطر و اردن، رئيسجمهور سابق سودان، رئيسجمهور اوكراين، رئيسجمهور آرژانتين، نخستوزير سابق گرجستان، نخستوزير ايسلند، نخستوزير سابق عراق، پدر نخستوزير انگليس، پسر «حسني مبارك»، رئيسجمهور سابق مصر، فرزندان نخستوزير پاكستان، پسر نخستوزير مالزي، دستيار دو رئيسجمهور سابق آرژانتين، خواهر پادشاه سابق اسپانيا، اعضاي درجهاول خانواده رئيسجمهور آذربايجان، دختر نخستوزير سابق چين و ... اشاره كرد.«جرارد رايل»، رئيس كنسرسيوم روزنامهنگاران تحقيقي، ميگويد اين اسناد حاوي فعاليت روزانه شركت موساك فونسكا در 40 سال گذشته است.
او گفت: «گمان ميكنم با توجه به گستردگي اين اسناد٬ لورفتن آنها احتمالا بزرگترين ضربه به فعاليتهاي پناهگاههاي مالياتي جهان باشد». اين اسناد ارتباط ميان شركتهاي سري واقع در پناهگاههاي مالياتي با خانوادهها و نزديكان كساني مانند «حسني مبارك» و «معمر قذافي»، رؤسايجمهور پيشين مصر و ليبي و «بشار اسد»، رئيسجمهوري سوريه، را نشان ميدهد.اين اسناد همچنين رد شبكهاي مظنون به پولشويي ميلياردها دلار را نشان ميدهد كه يك بانك تحريمشده روسي آن را اداره ميكرده و نزديكان ولاديمير پوتين در آن دخيل بودهاند. يا شركت فرضي پوروشنكو سال 2014 ميلادي و تنها دو ماه پس از پيروزي او در انتخابات رياستجمهوري اوكراين تأسيس شده است.
در فهرست مشتريهاي اين شركت نام «ليونل مسي»، ستاره آرژانتيني دنياي فوتبال و حتي نام «خوان پدرو دامياني» از اروگوئه، يكي از اعضاي هيأت بررسي تخلفات مالي فيفا نيز به چشم ميخورد. رؤساي باندهاي قاچاق مواد مخدر هم مشتري اين شركت هستند و شماري از نهادهاي مالي بينالمللي ازجمله برخي بانكهاي آلماني در اين شبكه پولشويي دست دارند.همينطور نام «سيگموندور گونلاگسون»، نخستوزير ايسلند، مطرح است كه در اسناد نشان داده ميشود در بانكي در اين كشور منافع اعلام نشده داشته كه با كمك مالي دولت از ورشكستگي نجات داده شده بود. بنا بر اسناد، موساك فونسكا حتي مردي را جاي شخص ديگري جا زده كه تظاهر كند مالك يك ميليون و ٨٠٠ دلار است تا صاحب اصلي بتواند بدون برملاكردن هويتش اين پول را از بانك بگيرد.
موساك فونسكا ميگويد هميشه براي آنكه مطمئن شود شركتهايي كه طرف همكارياش هستند در پولشويي، فرار مالياتي، حمايت مالي تروريسم و ساير اقدامهاي غيرقانوني دست ندارند، براساس پروتكلهاي بينالمللي عمل كرده است. اين شركت ميگويد كاملا در چارچوب روال تعيينشده عمل ميكرده و از اينكه از خدمات آن سوءاستفاده ميشده، ابراز تأسف كرد.
اين شركت ميگويد: «40 سال است موساك فونسكا فارغ از هرگونه نقصي در كشور خودمان و ديگر حوزههاي فعاليتمان مشغول به كار بوده. شركت ما هرگز متهم به ارتباط با موارد غيرقانوني نبوده است. اگر با فعاليت مشكوك و سوءاستفادهاي برخورد كنيم، سريعا به نهادهاي قانوني گزارش ميكنيم».
موساك فونسكا ميگويد شركتهاي مشابه در همه جهان در دسترس هستند و براي بسياري از موارد قانوني استفاده ميشوند. در اسناد افشاشده نام شماري از رهبران جهان كه از پناهگاههاي مالياتي استفاده كردهاند، به چشم ميخورد كه ازجمله ميتوان به پادشاده عربستان، رئيسجمهوري اوكراين و نخستوزير ايسلند اشاره كرد. همچنين نام شش نفر از اعضاي مجلس اعيان انگليس و سه نفر از قانونگذاران سابق اين كشور و دهها نفر از حاميان مالي احزاب سياسي انگليس در ميان كساني كه از پناهگاههاي مالياتي استفاده كردهاند، ديده ميشود. در بررسي اين مدارك چنين به نظر ميرسد كه شركتهاي «سونت اورسيز»، «اينترنشنال ميديا اورسيز»، «سانبارن» و «سندالوود كنتينانتال» ظاهرا از اقداماتي مانند مبادله سهام تقلبي، مشاورههاي صوري، وامهاي غيرتجاري و خريد زيرقيمت اموال سود بردهاند.
تام كيتينگ، مدير مركز مطالعات جرايم مالي و امنيتي، ميگويد اين مبادلات شبيه شواهد پولشويي است: «بايد بهدقت اينها را بررسي كنيم و ببينيم چه خبر است. داستان قرضهايي كه ظاهرا بدون اينكه دليلش روشن باشد در ازاي پرداخت يك دلار پاكشده چيست و چرا وامها بدون اينكه دليل روشني داشته باشد، چندينبار دستبهدست شده است».
*منبع: روزنامه شرق
**گروه اطلاع رساني**9368**9131