دعاهای روایت شده ازائمه اطهار(ع) ظرفیت ارائه دریک ژانر ادبی را دارند

به گزارش عصر شنبه ایرنا به نقل از روابط عمومی حوزه هنری استان قم، محمدرضا آزاد کارشناس ادبیات نمایشی در جلسه «بررسی مضامین و ظرفیت های دعای ابوحمزه ثمالی» در سالن سوره حوزه هنری قم، از عدم وجود ژانری هنری در بحث ادعیه سخن گفت و متذکر شد: اگر چه در دیباچه اکثر منظومه های تعلیمی، عرفانی، حماسی و عاشقانه ادب فارسی، نیایش هایی از زبان سراینده آثار سروده شده است، اما همچنان دعاهای روایت شده از معصومین(ع)، ظرفیت تبدیل، معرفی و ارائه در یک ژانر ادبی را دارند.
وی نکته مهم در خوانش دعاها را توجه به کارکرد آیینی آن دانست و گفت: توجه به راوی دعاها و منشا صدور آنها، شناخت زمانه و زمینه های سیاسی و اجتماعی موثر در تعلیم دعاها، ما را با فضاهای جدید و چگونگی انتقال مفاهیم آیینی به نسل های آینده آشنا می کند.
وی توجه به رابطه راوی و دعاشونده را از منظر هنری در دعای ابوحمزه ثمالی مورد توجه قرار داد و گفت: در این دعا رابطه خدا و بنده به گونه ای ترسیم می شود که گویی خالق و مخلوق در پیوندی دوستانه، خودمانی و صمیمانه در یک خلوت شبانه با هم مشغول گفت وگو هستند و بنده با به کارگیری روش های مکالمه و مفاهمه قصد دارد خواسته های خود را از طرف مقابل طلب کند.
این کارشناس ادبیات نمایشی خاطرنشان کرد: این طرحی عاشقانه است که در پروسه آیینی، فضای دراماتیک یک ارتباط زیبا را برای خواننده فراهم می کند.
وی سپس به تقسیم بندی دعاها از منظر لحن، زمان، سبک ادبی و موضوع های مندرج در دعای ابوحمزه ثمالی پرداخت و ابعاد هنری دعا از جمله تاثیرگذاری در آثار شاعران بزرگ گذشته، توجه به رابطه راوی و مقصود دعا، نوع شخصیت پردازی عابد و معبود، و بررسی دایره واژگان به کار رفته در دعا را بررسی کرد.
وی استفاده از تمثیلها و عبارات و لحن فاخر برای دعای ابوحمزه را نشان از تسلط منشا صدور آن از مباحث بلاغی و ادبی دانست و گفت: بی گمان امام سجاد(ع) با استفاده از لحن های ادبی متناسب با فرازهای مختلف دعا، زمینه انس و الفت اصحاب و یاران خویش با دعا و به تبع آن، فراگیری دعاها در بین مومنان را مد نظر داشته اند.
همچنین محمدحسین آقا بابایی دبیر کنگره شعر «مواهب» در این جلسه، هدف از این جلسه را آشنایی هنرمندان و شاعران جوان با ظرفیت های هنری مندرج در دعا ابوحمزه ثمالی اعلام کرد و یادآور شد: در بررسی مضامین دعا می توان به ایجاد بینامتنیت (شکلگیری معنای متن توسط متون دیگر است، این می تواند شامل استقراض و دگردیسی متنی دیگر توسط مولف یا ارجاع دادن خواننده به متنی دیگر باشد.) در هنرهای مختلف اشاره کرد و گفت: هنرمندان رشته های گوناگون با بهره گیری از مضامین دعا و توجه به جایگاه این ادعیه در فرهنگ شیعی، می توانند به خلق آثار جدید نایل شوند.
دبیر نخستین جشنواره ادبی «مواهب» خاطرنشان کرد: تولید آثار هنری نیز از رهگذر بازخوانی و دقت در دعاها، راه را برای آفرینش خلاقانه هموار می کند.
وی ضمن بیان موقعیت و وضعیت های مختلف هنری اعم از داستانی، نمایشی، دراماتیک و شاعرانه، مراحل و روش های اقتباس از آثار مکتوب را بررسی کرد و افزود: مهم ترین مساله در خلق آثار هنری، شناخت ظرفیت های آثار مکتوب و تبدیل این ظرفیت ها به کدهای شاعرانه است و با دستیابی به این کدها در ذهن آفریننده و مخاطب اثر هنری، می توان برداشت های هنرمندانه ای از دعای ابوحمزه انجام داد.
وی انتقال روح دعا به مخاطب را از مشکل ترین وظایف هنرمندان و شاعران دانست و گفت: ساده ترین نوع اقتباس از ادعیه، وامگیری و ارائه بخش هایی از متن دعا، در متن سروده هاست اما سخت ترین بخش کار آنجاست که روح کلی حاکم بر اثر، شناخته شده و به صورت نامحسوس و آرام آرام به مخاطب منتقل شود.
آقا بابایی گفت: ارائه مضامین دعاها در قالب های هنری از جمله ادبیات و شعر، زمینه رشد و بالندگی هنرمندان جوان را فراهم می کند و با بررسی دقیق تر دعاها می توان به این نتیجه رسید که این آثار، ظرفیت تبدیل به یک ژانر هنری را دارند.
در ادامه این نشست شاعران حاضر در جلسه به شعرخوانی با موضوع ادعیه و مدح اهل بیت(ع) پرداختند.
7406/ 6133/