خواندنی های از قمچقای، قلعه شاهان بیجار

به گزارش ایرنا دره شاهان معروف به دژ و قلعه قمچقای که مربوط به هزاره سوم می باشد در تاریخ چهار آبان 1365 هجری شمسی توسط باستان شناسان با شماره ثبتی 1722 در آثار باستانی ایران درج شده است.
این دژ تاریخی که در زمان خود بی نظیر بود، در 60 کیلومتری شمال شهرستان بیجار از توابع استان کردستان واقع شده است.
می توان در این قلعه نظامی به آثار تاریخی مثل کتیبه هایی با نقش هیرو گلیف و یا خط هراتیک که نوعی خط تصویری هم به شمار می رود در ارتفاع تقریبی 200 متر از دژ مشاهده نمود.
** اراده انسان و طبیعت بی نظیر قلعه دیدنی است
عظمت این بنا که در دل کوه و میان دره ای عمیق واقع شده است، با وجود سنگ های سخت تراشیده، دره های عمیق و صعب العبور که تفکر ورود هر نوع تجاوزی را به این دژ ناامید می کند، تنها یک گذرگاه سنگی باریک دارد که عبور برای یک انسان به سختی قابل امکان است.
دره شاهان که به وسعت 500 متر مربع توسط ایرانیان برای جنگ های زمان خود طراحی و ساخته شده بود، در صورت محاصره قلعه، امکانات موجود از قبیل مخازن بزرگ سنگی آب حفر شده در دل زمین، پناه گاه های زیر زمینی، راه پله در دل بنا به تعداد 41 پله و تونل های سنگی طویل، کمک شایانی برای زندگی در قلعه به مدت طولانی می کرده است.
قلعه تاریخی قمچقای در عصر پارت ها و ساسانیان و نیز در زمان محاصره آتشکده آذر گشتسب در تخت سلیمان که در نزدیکی 100 کیلومتری ضلع شمالی این قلعه واقع شده است به وسیله هراکلیوس امپراتور روم تصرف و موجبات تخریب آن بوجود آمد.
از ویژگی های نادر و بی نظیر قلعه شاهان می توان به وجود دره های عمیق و سهمگین در اطراف این قلعه و تیغه های بلند و هولناک با پرتگاه های مخوف است که ترس و وحشت را در دل نیروهای دشمن می افزاید.
در این قلعه تاریخی که در بهترین منطقه استراتژیکی موجود بنا شده است، هیچ گاه نیازی به احداث استحکاماتی برای مقاومت در برابر تجهیزات جنگی نداشته است.
حتی در ضلع شمالی قلعه که درب ورودی قلعه در آن واقع بوده است از ارتفاع کمتری برخوردار است، بقایای دیوارهای عریض و محکم از سنگ لاشه با ملات، برج های نیمه استوانه ایی و دروازه ایی عظیم که حاکی از طراحی و ساخت دوره ساسانی می باشد بر عظمت و هنر ساخت آن افزوده است.
در اطراف این قلعه پشته های سنگی بسیاری وجود دارد که حصارهای کشف شده در آن مربوط به قرون وسطی می باشد که به شیوه مهندسی خاصی عمود بر بستر رودخانه قرار دارد.
آب انبارهای سنگی و راهرورهای کنده کاری شده در دل کوه و آثار باقی مانده این احتمال را می دهد که استفاده از آن به دوره های پیش از میلاد مسیح بر می گردد و سپس در دوره های ساسانی و اسلامی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است.
کشفیاتی که توسط باستان شناسان از جمله دکتر رضا مرادی غیاث آبادی و دکتر محمود کردوانی صورت گرفته، وجود پله هایی برای تامین آب انبارها، بسیار شبیه پله های زندان معروف دوران حضرت سلیمان و همچنین کتیبه های خطی نیمه تصویری هیراتیک، بنای اولیه این بنا را به سده های 21 تا 25 سال قبل از میلاد می رساند.
با فرارسیدن فصل بهار و رویش دو باره طبیعت، رود خانه پر آب و کف دره، صخره های زیبای سنگی، سبز و گل دادن لاله های واژگون در کنار برف زمستانی، وجود تنوع گیاهی و گیاهان دارویی بسیار نادر، صداهای زیبایی چله چله ها، کبک ها و بلبلان، زنگی وحوش دراین دره بر دیدنی های قلعه شاهان (قم چقای) افزوده است.
همه اینها نگاه هر مسافر و گردشگری را ساعت ها به خود جذب و جلب می کند و در برابرعظمت الهی و خالق همه زیبایی ها سر تعظیم فرود می آورد.
** راه مناسب، تنها مشکل و نیاز قلعه است
در حال حاضر مسیر دسترسی به قلعه بعد از خروج از روستای همجوار آن، دشوار است. مسئولین شهرستان بیجار و استان کردستان در تلاش هستند این مشکل را به نحو مناسبی رفع نمایند ولی تا کنون موفق به اجرای میدانی دغدغه های خود نشده اند.
** امنیت فعلی قلعه برای جلوگیری از حفاری در حد صفر است
یکی دیگر از مشکلات موجود در قلعه، دشواری حفظ امنیت آثار تاریخی، آثار هنری و نگهداری از خط و تاریخ قلعه است. استفاده های غیر اصولی از جمله روشن کردن آتش و آسیب رساندن به آثار دیده شده است.
ضروری است میزان امنیت و حفاظت از این آثار افزایش یابد تا بویژه آن را در مقابل حفاری ها و تلاش افراد سودجو مصون نگه دارد.
7350/6108